Wortelrot spiekbrief
Eén A4 voor naast je reservoir: waarom wortels gaan rotten, hoeveel zuurstof je water per graad kan vasthouden, en een checklist voor elke verversbeurt. Voor elk gewas op water of in een natte bak, zoals sla, tomaat, paprika en kruiden. Gratis, geen e-mailadres nodig.
Wat is wortelrot?
Wortelrot op water wordt meestal veroorzaakt door Pythium, een waterschimmel (een oömyceet, geen echte schimmel). Hij maakt sporen die door water zwemmen (zoösporen) en valt vooral wortelpunten aan die al beschadigd zijn door zuurstoftekort en/of een te hoge EC; van daaruit trekt hij omhoog. Zieke wortels zijn zacht en honingbruin verkleurd, gezonde wortels zijn wit en stevig. Pythium zit overal in grond en oppervlaktewater en komt binnen via grond, vuile schoenen, gereedschap en apparatuur. (Bron: e-GRO Edible Alert, Williams-Woodward, University of Georgia.)
Waarom warm water het risico verhoogt
- Warm water houdt minder zuurstof vast (tabel hiernaast).
- Wortels ademen harder: hun ademhaling verdubbelt ruwweg per 10 °C temperatuurstijging, tot 30 °C (Lynette Morgan). Meer vraag, minder aanbod.
- Pythium infecteert het best tussen 20 en 30 °C (Lynette Morgan).
- In een proef met sla op water ontstond wortelrot bij 24–27 °C, niet bij 16–17 °C; op kwekerijen zag de onderzoeker ziekte bij voedingswater van 20–30,5 °C en geen bij 13,5–18 °C. Zijn advies: in de zomer 20 °C of lager (Alhussaen, 2006).
- Voor sla en spinazie op water noemt e-GRO 20–22 °C (68–72 °F) als optimaal; koeler water remt ook Pythium.
Zuurstof per graad (max. opgelost)
| Water °C | Max. O2 (mg/L) |
|---|---|
| 15 | 10,08 |
| 18 | 9,47 |
| 20 | 9,09 |
| 22 | 8,74 |
| 24 | 8,42 |
| 26 | 8,11 |
| 28 | 7,83 |
| 30 | 7,56 |
Verzadigingswaarden uit de USGS-rekentool DOTABLES voor zoet water op zeeniveau (760 mm Hg), opgevraagd 31 oktober 2026. Dit is het maximum bij volledige beluchting; voedingswater met zouten houdt iets minder vast. Kleuren: groen ≤ 20 °C, geel 21–24 °C, rood boven 24 °C (de temperaturen uit de onderzoeken hiernaast).
Zuurstof: de grenzen
- Doel: boven 6 mg/L (ppm) opgeloste zuurstof in het voedingswater (University of Missouri Extension, G6984). Te weinig zuurstof kan de groei remmen.
- Belucht tot verzadiging: e-GRO noemt verzadigd water (ongeveer 8 ppm O2) als manier om de overleving van Pythium-sporen te verminderen.
- Meer lucht pompen helpt niet boven het maximum: bij 35 °C en een EC van 5 dS/m is het maximum 6,85 ppm, “hoeveel lucht je ook in het water pompt” (University of Missouri Extension). Warm water koel je dus eerst.
Reservoir-checklist
- Watertemperatuur gemeten in het reservoir, niet in de tent: 20 °C of lager (ons artikel mikt op 18–20 °C).
- Luchtpomp draait, luchtsteen bubbelt over de hele bodem; meet je zuurstof, dan boven 6 mg/L.
- EC niet hoger dan je gewas nodig heeft (een te hoge EC beschadigt wortelpunten, die Pythium als eerste aanvalt).
- Wortels gecontroleerd: wit en stevig = goed; zacht en bruin = actie (zie ons artikel).
- Schoon bronwater gebruikt, geen water dat met grond in aanraking is geweest.
- Geen grond of plantresten in of rond het reservoir; gereedschap en handen schoon.
- Bakken, slangen, netpotjes en vlotten tussen twee teelten gewassen én ontsmet.
- Nooit oud substraat of veegsel opnieuw gebruiken voor stek of zaaisel.
De checklistpunten volgen de bronnen hieronder (temperatuur: Alhussaen en e-GRO; zuurstof: University of Missouri Extension; EC, bronwater en hygiëne: e-GRO). Behandeling van zieke wortels en het verversen van je reservoir staan in ons wortelrot-artikel. Elk gewas en elke opstelling is anders; stem af op je plant en de handleiding van je apparatuur.
Bureauonderzoek door de FutureKweek-redactie, AI-ondersteund; samengevat uit de genoemde bronnen, niet door ons zelf in een kweek getest. futurekweek.com/gratis/wortelrot-spiekbrief/